Yurt Dışından Türkiye'de Marka, Patent veya Tasarım Koruması
Türkçe Fikri Mülkiyet Sözlüğü: Marka, Patent ve Tasarım Terimleri
TÜRKPATENT kararları, bültenleri ve belgeleri Türkçedir. Bu sözlük, marka, patent ve tasarım işlerinde en sık karşılaşacağınız Türkçe terimleri İngilizce karşılıkları ve tek satırlık açıklamalarıyla birlikte sunar.
Sözlük
| Türkçe | İngilizce | Anlamı |
|---|---|---|
| Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) | Turkish Patent and Trademark Office | Markaları, patentleri, faydalı modelleri, tasarımları ve coğrafi işaretleri tescil eden kurum. |
| Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK), No. 6769 | Industrial Property Law No. 6769 | Markalar, patentler, faydalı modeller, tasarımlar ve coğrafi işaretler için temel kanun. |
| Marka | Trademark | Bir işletmenin mal veya hizmetlerini diğerlerininkinden ayırt eden işaret. |
| Marka başvurusu | Trademark application | Tescil prosedürünü başlatan başvuru. |
| Resmi Marka Bülteni | Official Trademark Bulletin | Başvuruların yayımlandığı bülten; iki aylık itiraz süresi yayımla başlar. |
| Yayına itiraz | Opposition | Önceki bir hak sahibinin yayımlanan bir başvuruya karşı yaptığı itiraz. |
| Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu (YİDK) | Re-examination and Evaluation Board | Kurum kararlarına karşı yapılan itirazları karara bağlayan TÜRKPATENT kurulu. |
| Kullanmama nedeniyle iptal | Non-use revocation | Beş yıl boyunca ciddi şekilde kullanılmayan bir markanın TÜRKPATENT kararıyla iptali. |
| Hükümsüzlük | Invalidity | Bir tescilin verilmemesi gerektiğine ilişkin mahkeme kararı. |
| Yenileme | Renewal | Bir tescilin süresinin uzatılması. |
| Devir | Assignment | Bir hakkın yeni bir sahibe devredilmesi. |
| Lisans | Licence | Bir hakkın inhisari veya inhisari olmayan şekilde kullanılmasına verilen izin. |
| Vekaletname | Power of attorney | Bir vekile sizin adınıza işlem yapma yetkisi veren belge. |
| Marka vekili / patent vekili | Trademark attorney / patent attorney | TÜRKPATENT nezdinde müvekkilleri temsil etmek üzere kuruma kayıtlı meslek mensubu. |
| Patent | Patent | Yeni, buluş basamağı içeren ve sanayiye uygulanabilir bir buluş için 20 yıla kadar koruma. |
| Faydalı model | Utility model | Yeni ve sanayiye uygulanabilir bir buluş için 10 yıla kadar koruma. |
| Yenilik | Novelty | Buluşun veya tasarımın başvurudan önce kamuya sunulmamış olması şartı. |
| Buluş basamağı | Inventive step | Buluşun ilgili alandaki uzman bir kişi için aşikâr olmaması şartı. |
| Araştırma raporu / inceleme raporu | Search report / examination report | Kurumun tekniğin bilinen durumuna ve patentlenebilirliğe ilişkin raporları. |
| Yıllık ücret | Annual fee | Bir patenti veya faydalı modeli yürürlükte tutan yıllık ödeme. |
| Tasarım tescili | Design registration | Bir ürünün görünümü için 25 yıla kadar yenilenebilen 5 yıllık koruma. |
| Coğrafi işaret | Geographical indication | Bir ürünü geldiği yerle ilişkilendiren ad. |
| Nice sınıflandırması | Nice Classification | Marka başvurularında kullanılan uluslararası mal ve hizmet sınıfları. |
| Rüçhan hakkı | Priority right | Yurt dışında yapılmış önceki bir başvurunun tarihine dayanma hakkı. |
| Ulusal aşama | National phase | Bir PCT başvurusunun ulusal prosedüre girişi. |
| Avrupa patentinin geçerlilik kazanması | Validation of a European patent | Verilmiş bir Avrupa patentine Türkiye'de etki kazandıran işlem. |
| İhtiyati tedbir | Interim injunction | Örneğin ihlal eden satışları durdurmak için verilen geçici mahkeme kararı. |
Marka incelemesi ve itiraz terimleri
Bu terimler TÜRKPATENT kararlarında, Resmi Marka Bülteni'nde ve işlemleri devam eden bir başvuruya ilişkin yazışmalarda geçer.
- Mutlak ret nedenleri (absolute grounds for refusal): Kurumun re'sen incelediği ret nedenleri; örneğin tanımlayıcı veya ayırt edici niteliği olmayan bir işaret ya da aynı veya aynı türdeki mal veya hizmetler için aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer önceki bir marka.
- Nispi ret nedenleri (relative grounds for refusal): başkalarının önceki haklarına dayanan ve hak sahibinin itiraz etmesi halinde incelenen ret nedenleri; örneğin önceki bir markayla karıştırılma ihtimali.
- Karıştırılma ihtimali (likelihood of confusion): halkın iki markayı karıştırması veya bunların bağlantılı işletmelerden geldiğini düşünmesi riski; işaretler ile mal ve hizmetler birlikte değerlendirilerek belirlenir.
- Kullanım ispatı (proof of use): en az beş yıldır tescilli bir markaya dayanan bir itirazda, başvuru sahibi itiraz edenden o markanın ciddi kullanımını ispat etmesini talep edebilir.
- Muvafakatname (letter of consent): aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer önceki bir markanın sahibinin, sonraki bir markanın tesciline onay verdiği noter onaylı yazı.
- Geçici ret (provisional refusal): TÜRKPATENT'in bir uluslararası tescilin Türkiye'de korunmasını tamamen veya kısmen reddettiğine ilişkin, WIPO aracılığıyla gönderilen bildirim. Tescil sahibi bu bildirime yanıt verebilir.
- Kısmi ret (partial refusal): yalnızca mal ve hizmetlerin bir kısmı için verilen ret kararı. Başvuru geri kalanlar için devam eder.
- Karara itiraz (appeal against a decision): bir TÜRKPATENT kararına karşı tebliğden itibaren iki ay içinde YİDK'ya yapılan itiraz.
- Tebliğ (notification): bir kararın taraflara resmi olarak bildirilmesi. İki aylık karara itiraz süresi gibi süreler tebliğden itibaren işler.
- Ticaret unvanı (trade name): bir şirketin ticaret siciline kayıtlı olduğu ad. Önceki bir ticaret unvanı, bir marka başvurusuna karşı itiraz gerekçesi olabilir.
Patent ve tasarım terimleri
- Tarifname (description): patent başvurusunun, buluşu ilgili alandaki uzman bir kişinin uygulayabileceği şekilde açıklayan kısmı.
- İstemler (claims): başvurunun koruma kapsamını belirleyen kısmı.
- Tekniğin bilinen durumu (state of the art): başvuru veya rüçhan tarihinden önce kamuya sunulmuş olan ve yenilik ile buluş basamağının değerlendirilmesinde esas alınan her şey.
- Sanayiye uygulanabilirlik (industrial applicability): buluşun sanayide üretilebilmesi veya kullanılabilmesi şartı.
- Patent verilmesine itiraz (post-grant opposition): üçüncü bir kişinin verilmiş bir patente karşı, patentin verildiğinin yayımından itibaren altı ay içinde TÜRKPATENT nezdinde yaptığı itiraz.
- Zorunlu lisans (compulsory licence): üçüncü bir kişinin kanunda belirlenen gerekçelerle talep edebileceği lisans. Patent kullanılmıyorsa talep, patentin verildiğinin yayımından itibaren üç yıl veya başvuru tarihinden itibaren dört yıl (hangisi daha sonra doluyorsa) geçtikten sonra yapılabilir. Bir patent kullanılmama nedeniyle hiçbir zaman iptal edilmez.
- Rüçhan belgesi (priority document): rüçhan talebinin dayandığı önceki başvurunun onaylı örneği.
- Ayırt edici nitelik (individual character): bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde önceki tasarımlardan farklı bir genel izlenim bırakması şartı.
- Çoklu başvuru (multiple application): aynı sınıftaki birden fazla tasarımı kapsayan tek başvuru.
- Locarno sınıflandırması (Locarno Classification): tasarım başvurularında kullanılan uluslararası ürün sınıflandırması.
Hakların korunmasına ilişkin terimler ve eski adlar
- Tecavüz (infringement): korunan bir hakkın, sahibinin izni olmadan kullanılması. Marka hakkına tecavüz aynı zamanda suç oluşturabilir; patent, faydalı model ve tasarım haklarına tecavüz ise hukuki uyuşmazlıklardır.
- Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi (Intellectual and Industrial Property Rights Civil Court): tecavüz ve hükümsüzlük davaları gibi fikri mülkiyet davalarına bakan ihtisas hukuk mahkemesi. Mahkeme süreçleri avukatlar tarafından yürütülür.
- Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi (Intellectual and Industrial Property Rights Criminal Court): marka ile ilgili ceza davaları gibi fikri mülkiyete ilişkin ceza davalarına bakan ihtisas mahkemesi.
- Gümrük işlemlerinin askıya alınması (customs suspension): gümrük idaresinin bir hakkı ihlal ettiğinden şüphelenilen malları durdurması. Hak sahibinin bu durumda bildirimden itibaren 10 iş günü içinde dava açması veya ihtiyati tedbir kararı alması gerekir.
- Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK), No. 5846 (Law on Intellectual and Artistic Works No. 5846): Türkiye'nin telif hakkı kanunu. Koruma, eser meydana getirildiğinde kendiliğinden doğar ve Kültür ve Turizm Bakanlığı nezdindeki kayıt çoğu eser için isteğe bağlı bir ispat aracıdır.
- Türk Patent Enstitüsü (TPE) (Turkish Patent Institute): kurumun 2017'ye kadarki adı. Eski tescil belgelerinde ve kararlarda bu ad yer alır.
- Kanun Hükmünde Kararname (KHK) (Decree-Law): eski fikri mülkiyet düzenlemelerinin şekli; örneğin 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 10 Ocak 2017'de yürürlüğe girmesiyle yürürlükten kaldırılan 556 (markalar), 551 (patentler) ve 554 (tasarımlar) sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler.
Sıkça Sorulan Sorular
TÜRKPATENT belgeleri İngilizce düzenlenir mi?
Hayır. Kararlar, bültenler ve belgeler Türkçe düzenlenir. Bunları size açıklıyor ve İngilizce, Fransızca veya Türkçe olarak ya da tercümanlar aracılığıyla Rusça veya Çince olarak raporluyoruz.
Marka vekili ile avukat arasındaki fark nedir?
Marka vekili, kurum nezdinde işlem yapmak üzere TÜRKPATENT'e kayıtlı bir vekildir. Avukat ise mahkeme süreçlerini yürüten hukukçudur.
Her itiraz, yayına itiraz anlamına mı gelir?
Hayır. Türkçede itiraz terimi hem yayımlanmış bir başvuruya karşı yapılan itiraz (yayına itiraz; İngilizcede opposition) hem de bir TÜRKPATENT kararına karşı YİDK'ya yapılan itiraz (karara itiraz; İngilizcede appeal) için kullanılır. Her ikisinin süresi iki aydır: yayına itiraz için yayından, karara itiraz için tebliğden itibaren.
Eski belgelerde kurum ve kanun için neden başka adlar kullanılıyor?
Kurumun adı 2017'ye kadar Türk Patent Enstitüsü (TPE) idi; önceki 556, 551 ve 554 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler ise 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 10 Ocak 2017'de yürürlüğe girmesiyle yürürlükten kaldırıldı. O tarihten önce düzenlenen belgelerde ve kararlarda hâlâ bu adlar yer alır.
Tasarım tescili, tasarım patenti denilen hakla aynı şey midir?
Hayır, ikisi aynı şey değildir. Türkiye tasarımları, 25 yıla kadar yenilenebilen 5 yıllık sürelerle tasarım tesciliyle korur. Tasarım patenti, Türkiye'nin değil, ABD gibi başka sistemlerin terimidir.
Son gözden geçirme: 22 Ekim 2026
Müvekkillerimiz ne diyor
5 üzerinden 5.0 · Google'da 22 yorum
Müvekkillerimizin Google İşletme Profilimize bıraktığı yorumlar.
“Mr Burak Unal and his team are amazing professionals. They took care of our case very well. Highly recommended!”
Emre E. · Google yorumu
“Very happy with the service i got. They were very prompt to answer my questions and to get our patent process done. Thanks Mr. Burak”
Ata C. · Google yorumu
“Burak gerekli bilgiye sahip ve yardımcı oluyor”
Abbas Ali K. · Google yorumu
