Türkiye'de Fikri Mülkiyet: Temel Bilgiler, Süreler ve Hukuki Dayanaklar
Son güncelleme: 21 Kasım 2026
Türkiye'de fikri mülkiyete ilişkin başlıca koruma süreleri ve yasal süreler, her birini düzenleyen hükümle birlikte. Aşağıdaki her bilgi, 21 Kasım 2026 tarihinde kanunların resmî metinleriyle karşılaştırılarak kontrol edilmiştir. Bir süre, tabloda belirtilen olaydan (başvuru, yayım veya bildirim) itibaren işler; kendi dosyanız için size yapılan bildirimin tarihini kontrol edin.
Mevzuat ve yetkili kurumlar
- 10 Ocak 2017'den bu yana yürürlükte olan 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK), markaları, patentleri, faydalı modelleri, endüstriyel tasarımları ve coğrafi işaretleri düzenler (SMK m. 192).
- Telif hakkı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ile düzenlenir.
- Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT), başvuruları inceler ve tescil eder. Kurum kararlarına karşı yapılan itirazları Kurumun Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi karara bağlar; bu Dairenin kararları Kurumun nihai kararlarıdır (SMK m. 20 ve 21; 5000 sayılı Kanun m. 15/C).
- TÜRKPATENT'in nihai kararına karşı dava, bildirimden itibaren iki ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde açılır (5000 sayılı Kanun m. 15/C).
- SMK'dan doğan davalara fikri ve sınai haklar hukuk ve ceza mahkemeleri bakar; bu mahkemelerin kurulmadığı yerlerde bu davalara asliye hukuk ve asliye ceza mahkemeleri bakar (SMK m. 156/1).
Markalar
| Konu | Kural | Hukuki dayanak |
|---|---|---|
| Koruma süresi | Başvuru tarihinden itibaren 10 yıl; 10'ar yıllık dönemler hâlinde yenilenebilir | SMK m. 23/1 |
| Yenileme | Koruma süresinin bitiminden önceki 6 ay içinde veya ek ücret ödenerek sürenin bitiminden sonraki 6 ay içinde | SMK m. 23/2 |
| Üçüncü kişilerin itirazı | Başvurunun Resmî Marka Bülteninde yayımlanmasından itibaren 2 ay içinde | SMK m. 18/1 |
| TÜRKPATENT kararına itiraz | Kararın bildiriminden itibaren 2 ay içinde | SMK m. 20/2 |
| Kullanmama | Tescil tarihinden itibaren 5 yıl içinde Türkiye'de ciddi biçimde kullanılmayan veya kullanımına haklı bir neden olmaksızın 5 yıl süreyle ara verilen marka iptal edilebilir; 10 Ocak 2024'ten bu yana iptal hakkında TÜRKPATENT karar verir | SMK m. 9/1, 26, 192/1-a |
| Rüçhan hakkı | Paris Sözleşmesine taraf bir ülkede veya Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) üyesi bir ülkede yapılan ilk başvurudan itibaren 6 ay | SMK m. 12/1 |
| Sınıflandırma | Nice Sınıflandırması: 45 sınıf (mallar için 34, hizmetler için 11) | SMK m. 11/3 |
| Cezai sorumluluk | Marka hakkına tecavüz suçtur ve şikâyete bağlı olarak kovuşturulur | SMK m. 30 |
Patentler ve faydalı modeller
| Konu | Kural | Hukuki dayanak |
|---|---|---|
| Koruma süresi | Patent: başvuru tarihinden itibaren 20 yıl. Faydalı model: 10 yıl. Her iki süre de uzatılamaz | SMK m. 101/1 |
| Yıllık ücretler | Başvuru tarihinden sonraki ikinci yılın sonundan itibaren, ardından her yıl başvuru tarihinin yıl dönümünde vadesi gelir; vade tarihinden sonraki 6 ay içinde ek ücretle ödenebilir | SMK m. 101/2 ve 101/3 |
| Açıklamalar için hoşgörü süresi | Başvuru veya rüçhan tarihinden önceki 12 ay içinde buluşçu tarafından ya da Kanunda sayılan diğer hâllerde yapılan açıklama yeniliği etkilemez | SMK m. 84/1 |
| Rüçhan hakkı | İlk başvurudan itibaren 12 ay | SMK m. 93/1 |
| Araştırma talebi | Başvuruyla birlikte veya başvuru tarihinden itibaren 12 ay içinde | SMK m. 96/1 |
| İnceleme talebi | Araştırma raporunun bildiriminden itibaren 3 ay içinde | SMK m. 98/1 |
| Patent verilmesinden sonra itiraz | Patent verilmesinin Bültende yayımlanmasından itibaren 6 ay içinde | SMK m. 99/1 |
| Faydalı modeller | Patentlerdeki esasa ilişkin inceleme yapılmaksızın, araştırma raporundan sonra verilir; başvuru sahibi ve üçüncü kişiler, araştırma raporunun yayımlanmasından itibaren 3 ay içinde rapora karşı görüş bildirebilir | SMK m. 143 |
| PCT ulusal aşaması | Rüçhan tarihinden itibaren 30 ay içinde veya ek ücret ödenerek 3 ay daha | SMK Uygulama Yönetmeliği m. 73/1 |
| Avrupa patentleri | Türkiye'de hüküm doğurması için Türkçe çevirisi, patentin verildiğine ilişkin bildirimin yayımlanmasından itibaren 3 ay içinde verilir | Avrupa Patent Sözleşmesinin Türkiye'de Uygulama Şeklini Gösterir Yönetmelik m. 12 |
Endüstriyel tasarımlar
| Konu | Kural | Hukuki dayanak |
|---|---|---|
| Koruma şartları | Tasarımın yeni olması ve ayırt edici niteliğe sahip olması gerekir | SMK m. 55, 56 |
| Koruma süresi | Başvuru tarihinden itibaren 5 yıl; 5'er yıllık dönemler hâlinde 25 yıla kadar yenilenebilir | SMK m. 69/1 |
| Açıklamalar için hoşgörü süresi | Başvuru veya rüçhan tarihinden önceki 12 ay | SMK m. 57/2 |
| Yayımın ertelenmesi | Başvuru veya rüçhan tarihinden itibaren 30 aya kadar; başvuruyla birlikte talep edilir | SMK m. 66/1 |
| Üçüncü kişilerin itirazı | Tescilin yayımlanmasından itibaren 3 ay içinde | SMK m. 67/2 |
| Tescilsiz tasarım | Türkiye'de kamuya ilk sunulduğu tarihten itibaren 3 yıl, yalnızca kopyalamaya karşı | SMK m. 55/4, 59/2, 69/2 |
| Rüçhan hakkı | İlk başvurudan itibaren 6 ay | SMK m. 62/1 |
Coğrafi işaretler
| Konu | Kural | Hukuki dayanak |
|---|---|---|
| Koruma süresi | Koruma için bir bitiş tarihi yoktur ve yenileme yapılmaz | SMK m. 33 ila 54 |
| Üçüncü kişilerin itirazı | Başvurunun Bültende yayımlanmasından itibaren 3 ay içinde | SMK m. 40/2 |
Telif hakkı
| Konu | Kural | Hukuki dayanak |
|---|---|---|
| Korumanın doğması | Eserin meydana getirilmesiyle; Kültür ve Turizm Bakanlığına yapılan kayıt hakkı doğurmaz ve yalnızca sinema ve musiki eserleri gibi belirli yapımlar için zorunludur | FSEK m. 13 |
| Koruma süresi | Eser sahibinin hayatı boyunca ve ölümünden itibaren 70 yıl; süre, izleyen yılın 1 Ocak gününden başlayarak hesaplanır | FSEK m. 26, 27 |
Uluslararası antlaşmalar
Her antlaşmanın Türkiye bakımından uygulanmaya başladığı tarihler:
| Antlaşma | Türkiye bakımından yürürlük |
|---|---|
| Paris Sözleşmesi | 10 Ekim 1925 |
| Bern Sözleşmesi | 1 Ocak 1952 |
| DTÖ üyeliği (TRIPS Anlaşması) | 26 Mart 1995 |
| Patent İşbirliği Antlaşması (PCT) | 1 Ocak 1996 |
| Nice Anlaşması | 1 Ocak 1996 |
| Strazburg Anlaşması (Uluslararası Patent Sınıflandırması) | 1 Ekim 1996 |
| Locarno Anlaşması | 30 Kasım 1998 |
| Madrid Protokolü | 1 Ocak 1999 |
| Avrupa Patent Sözleşmesi | 1 Kasım 2000 |
| Lahey Anlaşması (Cenevre Metni) | 1 Ocak 2005 |
Resmî metinler
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (resmî metin)
- 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (resmî metin)
- TÜRKPATENT
- WIPO
Bu sayfa genel bilgi niteliğindedir; belirli bir olaya ilişkin danışmanlık değildir. Sayfalarımızı nasıl hazırladığımız ve incelediğimiz yayın ilkelerimizde açıklanmaktadır.
