Türkiye'de Coğrafi İşaret Uygulaması

Coğrafi işaret bir marka değildir ve tek bir şirkete ait değildir. Kolektif bir hukuki varlıktır. Bir yere ve ürünleri gerçekten oradan geldiği ve sabit bir spesifikasyona uyduğu için yerin adını ürünlerinde kullanma hakkına sahip üreticilere aittir. Türkiye’de tescilli coğrafi işaretler, ülkenin en değerli gayri maddi varlıklarından bazılarını içerir: Antep Baklavası, Aydın İnciri, Malatya Kayısısı, Maraş Dondurması, Türk Kahvesi, Hereke Halısı, İznik Çinileri ve daha yüzlercesi. Tescil olmadan, “Antep Baklavası” gibi bir isim yeryüzünün herhangi bir yerindeki herhangi bir pastane tarafından yasal olarak kullanılabilirdi. Tescil ile yalnızca spesifikasyona uyan Gaziantep’teki üreticiler bunu kullanabilir.

Leo Patent’te, Türk üretici birlikleri, ticaret odaları, kamu kuruluşları, yabancı üretici grupları ve coğrafi işaretleri için Türk koruması arayan uluslararası müvekkiller adına Türk Patent ve Marka Kurumu (Türk Patent ve Marka Kurumu veya TÜRKPATENT) önünde coğrafi işaret başvurularını dosyalıyor, yürütüyor ve savunuyoruz. Bu rehber, Türk coğrafi işaret sisteminin 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (Madde 33 ila 54) kapsamında nasıl işlediğini, sürecin aslında neleri kapsadığını ve her başvuru sahibinin başvurudan önce bilmesi gerekenleri açıklamaktadır.

Türkiye’de Coğrafi İşaret Koruması Neden Önemlidir

Türkiye, dünyanın en aktif coğrafi işaret yargı bölgelerinden biridir. TÜRKPATENT’e gıda, içecek, tarım ürünleri, el sanatları, tekstil ve seramiği kapsayan yüzlerce coğrafi işaret tescil edilmiştir. Türkiye ayrıca Menşe Adları ve Coğrafi İşaretler Hakkında Lizbon Anlaşması’nın Cenevre Senedinin de tarafıdır (Türkiye’de 2020’den beri yürürlüktedir) ve WIPO aracılığıyla uluslararası korumaya bir yol sağlar. Türkiye ve AB ayrıca uzun süredir devam eden bir gümrük birliği altında faaliyet gösterir ve Antep Baklavası (PCİ), Aydın İnciri (MA), Malatya Kayısısı (MA), Milas Zeytinyağı (MA) ve Giresun Tombul Fındığı (MA) gibi Türk coğrafi işaretleri AB düzeyinde tescil edilmiştir.

Üretici grupları, bölgesel kuruluşlar ve ihracatçılar için pratik sonuçlar önemlidir:

• Türk coğrafi işaret tescili, tüketicilerin gerçekten yanıltılıp yanıltılmadığına bakılmaksızın, tescilli spesifikasyona uymayan mallarda korunan ismi herhangi bir üçüncü tarafın kullanmasını engelleme hakkını verir.

• Tescil olmadan, bir bölgesel isim (örneğin geleneksel bir ürüne ekli bir kasaba ismi), bölge dışındaki rakipler ve tamamen farklı endüstrilerdekiler dahil olmak üzere herkes tarafından serbestçe kullanılabilir.

• Tescilli bir Türk coğrafi işareti, Lizbon Anlaşması Cenevre Senedi kapsamındaki uluslararası başvurular ve AB düzeyinde MA/PCİ başvuruları için yasal temeldir.

• Coğrafi işaretler yenileme ücretlerine tabi değildir ve son kullanma tarihi yoktur. Düzgün şekilde tescil edilmiş bir coğrafi işaret, prensip olarak süresizdir.

• Gümrük uygulaması, hukuki dava ve idari şikayetler, dayanak hak olarak tescilli bir coğrafi işaret gerektirir.

• Yabancı coğrafi işaretler (örneğin Champagne, Roquefort, Parmigiano Reggiano, Tequila, Darjeeling, Scotch Whisky) yalnızca TÜRKPATENT’e tescil edildiklerinde veya Lizbon Cenevre Senedi aracılığıyla tanındıklarında Türkiye’de korunur.

Tescilli bir Türk coğrafi işareti, üreticilerin, bölgelerin ve hak sahibi derneklerinin coğrafi köken temelinde Türkiye’de veya Türkiye aracılığıyla ileri sürebilecekleri her ticari hakkın temelidir.

Neden Leo Patent’i Seçmelisiniz

Leo Patent, tek bir prensip etrafında kurulmuş bir Türk fikri mülkiyet firmasıdır: başvurunuzu imzalayan marka ve patent vekili, e-postalarınıza yanıt veren kişiyle aynıdır. Çağrı merkezi yok. Dış kaynaklı taslak hazırlama yok. Düzenlenmiş kolektif haklar üzerinde spesifikasyon taslağı hazırlayan deneyimsiz personel yok.

Firma, Burak Ünal tarafından yönetilmektedir. Burak Ünal, kayıtlı bir Türk Patent Vekili (Sicil No. 1677) ve kayıtlı bir Türk Marka Vekilidir (Sicil No. 2900); coğrafi işaret, marka, patent ve tasarım meselelerinde müvekkilleri doğrudan Türk Patent ve Marka Kurumu önünde temsil etme yetkisine sahiptir.

Leo Patent, kıdemli bir Türk avukatı ve kayıtlı marka vekili olan Sn. Kaan Karanfiloğlu tarafından ortaklaşa sahiplenilmektedir. Kaan Karanfiloğlu, İstanbul Barosu’na (Sicil No. 58270) ve Türkiye Barolar Birliği’ne (Sicil No. 133074) kayıtlıdır. Aynı firmaya ortak olan bir kayıtlı marka vekili ile kıdemli bir Türk avukatının birleşimi, müvekkillere entegre bir ekip sunar: kayıtlı marka ve patent vekilleri tarafından yürütülen ve tescil edilen yürütme ve tescil ile firma değiştirmeye gerek kalmadan nitelikli Türk hukuk müşaviri tarafından dahili olarak ele alınan herhangi bir dava, ihlal işlemi veya mahkeme uygulaması.

Müvekkillerin sürekli olarak değer verdiklerini söyledikleri hususlar:

• Doğrudan marka ve patent vekili erişimi. Üretici birlikleri, kamu kuruluşları ve yabancı hak sahipleri ilk e-postadan tescile kadar doğrudan Türkiye’de yetkili bir marka ve patent vekiliyle çalışırlar.
• Spesifikasyon taslağı hazırlama deneyimi. Coğrafi işaret başvuruları, teknik spesifikasyonun kalitesine göre ayakta durur veya düşer. Hem ürünü hem de yasayı yansıtan spesifikasyonlar hazırlamak için teknik uzmanlar, bölgesel kuruluşlar ve üretici gruplarıyla çalışıyoruz.
• Akıcı İngilizce yazışma. Başvurular, ofis aksiyonları, itirazlar ve strateji notları açık İngilizce ile ele alınır, tam Türkçe uyum dahili olarak sağlanır.
• Şeffaf sabit ücretler: başvurular, itirazlar ve standart yürütme çalışmaları için. Resmi ücretler, marka ve patent vekili ücretleri ve çeviri maliyetleri önceden açıklanır.
• İş günlerinde müvekkil e-postalarına aynı gün yanıt. AB, Birleşik Krallık, ABD ve Körfez zaman dilimleri standart olarak karşılanır.
• TÜRKPATENT ve Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu (YİDK) önünde doğrudan temsil. Başvurular, incelemeler ve temyizler müvekkillerimiz adına kendi adımıza yapılır.

Coğrafi işaretler affetmez. Aceleyle hazırlanan spesifikasyonlar, hakkı onlarca yıl boyunca sınırlamak için geri döner. Dosyaya buna göre davranan bir Türk marka ve patent vekili istersiniz.

Türk Patent ve Marka Vekili Burak Ünal Hakkında

Burak Ünal, Leo Patent’te marka vekili ve patent vekilidir. 2016 yılında Boğaziçi Üniversitesi İşletme bölümünden mezun olmuş ve ardından London School of Economics’te Finans alanında yüksek lisansını tamamlamıştır.

• Patent Vekili Sicil No.: 1677

• Marka Vekili Sicil No.: 2900

• Marka ve Patent Vekili Uygulaması: Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde kayıtlı

• Diller: Türkçe (ana dil), İngilizce (profesyonel), Fransızca (profesyonel), Çince (profesyonel)

Burak Ünal’ın çalışma alanı, yabancı hak sahipleri, Türk üretici birlikleri, kamu kuruluşları ve ihracatçılar adına coğrafi işaretler, markalar, patentler ve tasarımların yürütülmesine odaklanmaktadır. Coğrafi işaret çalışmaları Türk ulusal başvurularını, menşe adı ve coğrafi işaret spesifikasyonlarını, geleneksel ürün adı tescillerini, itiraz yanıtlarını, YİDK temyizlerini, kayıtları ve AB ile Lizbon Cenevre Senedi başvurularıyla koordinasyonu kapsamaktadır. Gıda ve içecek (zeytinyağı, süt ürünleri, fırınlanmış mallar, şekerlemeler, alkollü içecekler, kahve, baharatlar), tarım ürünleri (meyveler, sert kabuklu yemişler, sebzeler, bal), bölgesel el sanatları (halılar, seramik, bakır işleri, tekstil) ve korunan menşe adları arasında müvekkillerle çalışmıştır. İşletme yönetimi, finans ve Türk fikri mülkiyet uygulamasındaki birleşik geçmişi, müvekkillere ticari okuryazarlığa sahip bir muhatap sunmaktadır. Başvuru stratejisi, spesifikasyon kapsamı ve üretici grup yapısı yalnızca prosedürel mekanikler etrafında değil, altta yatan piyasa durumu etrafında çerçevelenmektedir. Uygulaması basit bir kanaate dayanmaktadır: güçlü bir Türk coğrafi işareti, yalnızca 6769 sayılı SMK’yı değil, TÜRKPATENT inceleme uzmanlarının coğrafi bağlantı, spesifikasyon ve denetim gereksinimlerini gerçek başvurularda fiilen nasıl uyguladığını anlayan bir Türk marka ve patent vekili gerektirir.

İki Tür Coğrafi İşaret, Artı Geleneksel Ürün Adı

Türk hukuku (6769 sayılı SMK’nın 34. maddesi) coğrafi işaret sistemi altında üç farklı tanımlama tanır. Doğru olanı seçmek, prosedürel değil, stratejik bir karardır ve neyi tescil edebileceğinizi ve ismi kullanan üreticilerden ne talep edebileceğinizi belirler.

1. Menşe Adı (PDO)

Bir Menşe Adı, aşağıdaki ürünleri korur:

• Tüm üretim, işleme ve hazırlık tanımlanmış coğrafi alan içinde gerçekleşir ve

• Ürünün kalitesi veya özellikleri, o alanın doğal ve insan faktörlerine esas olarak veya münhasıran bağlıdır.

Menşe Adı, coğrafi işaretin en güçlü formudur. Ürün ile yer arasındaki bağlantı toplamdır. Örnekler arasında premium zeytinyağları, bölgesel peynirler, bir mikroiklime bağlı belirli meyve çeşitleri ve geleneksel bölgesel seramikler bulunur.

2. Coğrafi İşaret (Mahreç İşareti / PCİ)

Bir Coğrafi İşaret, aşağıdaki ürünleri korur:

• Üretim, işleme veya hazırlık adımlarından en az birinin tanımlanmış coğrafi alanda gerçekleşmesi ve

• Ürünün, alana atfedilebilecek belirli bir kaliteye, üne veya diğer özelliğe sahip olması.

Bir Coğrafi İşaret, bir Menşe Adından daha esnektir. Ünü bir bölgeye bağlı, ancak hammaddesi veya üretim sürecinin bir kısmı başka yerden gelebilen ürünler için uygundur. İşlenmiş bölgesel gıdaların çoğu (örneğin Antep Baklavası) bu kategoriye girer.

3. Geleneksel Ürün Adı (TSG)

34. madde kapsamında, Türkiye ayrıca aşağıdaki ürünler için Geleneksel Ürün Adı tanımalarını da tanır:

• Aynı şekilde en az 30 yıldır üretilmiştir ve

• Ya geleneksel hammaddelere, geleneksel üretim yöntemlerine ya da geleneksel bir bileşime sahiptir,

• Ancak ürün coğrafi olarak kısıtlanmamıştır (korunan, bir yer değil, gelenektir).

Geleneksel Ürün Adı, ulusal olarak tanınan ancak yere bağlı olmayan geleneksel tariflere, yemeklere ve yöntemlere uygundur.

Türkiye’de Coğrafi İşaret Başvuru Süreci, Adım Adım

Aşağıda ilk talimattan tescile kadar tam yürütme zaman çizelgesi bulunmaktadır. Gösterilen süreler 2026 itibarıyla tipik TÜRKPATENT işlem sürelerini yansıtmaktadır. Yasal süreler kanunla sabitlenmiştir.

Adım 1. Uygunluk ve Strateji Değerlendirmesi

Süre: 1 ila 3 hafta Taslak hazırlamadan önce, şunları değerlendiririz:

• Doğru başvuru sahibi varlığın mevcut olup olmadığı veya oluşturulması gerekip gerekmediği (üretici birlikleri, odalar, kamu kuruluşları, STK’lar, kooperatifler).

• Önerilen ismin coğrafi olarak tanımlayıcı, jenerik veya bir üçüncü tarafça marka olarak halihazırda korunmuş olup olmadığı.

• Ürünün Menşe Adı, Coğrafi İşaret veya Geleneksel Ürün Adı çerçevesine uyup uymadığı.

• Paralel başvuruların (AB Menşe Adı/Coğrafi İşaret, Lizbon Cenevre Senedi, üçüncü ülke coğrafi işaret sicilleri) koordine edilip edilmemesi gerektiği.

Adım 2. Spesifikasyon Taslağının Hazırlanması

Süre: 4 ila 12 hafta Spesifikasyonu hazırlamak en önemli adımdır. 6769 sayılı SMK’nın 37. maddesi uyarınca, başvuru şunları içermelidir:

• Önerilen isim ve türü (Menşe Adı, Coğrafi İşaret veya Geleneksel Ürün Adı).

• Ürünün açıklaması (teknik, bilimsel, duyusal özellikler).

• Coğrafi alanın haritalar ve sınırlarla kesin tanımı.

• Üretim yönteminin açıklaması, hammaddeler, süreçler ve uygun olduğunda araçlar dahil.

• Ürün ile coğrafi alan arasındaki bağlantı (veya TSG için geleneğe bağlantı).

• Denetim mekanizmasının açıklaması: denetim komisyonu, bileşimi ve spesifikasyona uygunluğun nasıl izleneceği.

• Herhangi bir özel etiketleme kuralı.

Kötü hazırlanmış spesifikasyonlar hakkı onlarca yıl boyunca sınırlar. Ürünü gereksiz yere daraltmadan koruyan spesifikasyonları hazırlamak için bölgesel teknik uzmanlar, gıda bilimcileri, ziraat mühendisleri ve üretici gruplarıyla çalışıyoruz.

Adım 3. TÜRKPATENT’e Başvurunun Yapılması

Süre: Aynı gün Başvurular TÜRKPATENT çevrimiçi portalı aracılığıyla elektronik olarak yapılır. Başvuru sahibi aynı gün resmi bir başvuru numarası ve başvuru tarihi alır.

Adım 4. Şekli İnceleme

Süre: Yaklaşık 1 ila 2 ay TÜRKPATENT, başvuruyu şekli uygunluk açısından inceler: başvuru sahibi uygunluğu, belge eksiksizliği, spesifikasyon yapısı, ücretler ve Vekaletname. Şekli kusurlar, ofis tarafından belirlenen süre içinde (genellikle 2 ay) giderilmelidir.

Adım 5. Esaslı İnceleme

Süre: Yaklaşık 6 ila 12 ay TÜRKPATENT, 33. ve 35. maddeler uyarınca resen esaslı inceleme yapar:

• Ürün, yasal tanımlar kapsamında Menşe Adı, Coğrafi İşaret veya TSG olarak nitelendirilmelidir.

• İsim, Türkçede jenerik olmamalıdır (jenerik bir isim tescil edilemez).

• İsim, malların gerçek kökeni konusunda tüketicileri yanıltabilecek şekilde önceki tescilli bir marka ile çatışmamalıdır.

• Bitki veya hayvan çeşitlerinin isimleri, tüketicileri gerçek ürün hakkında yanıltacaksa tescil edilemez.

• Coğrafi bağlantı düzgün şekilde gösterilmelidir.

İnceleme uzmanının endişeleri varsa, bir ofis aksiyonu düzenlenir. Yanıtlar genellikle 2 ay içinde verilmelidir.

Adım 6. Resmi Coğrafi İşaret Bülteninde Yayın

Süre: İnceleme kabulünden sonra Kabul edilen başvurular Resmi Coğrafi İşaret Bülteninde yayınlanır.

Adım 7. İtiraz Süresi

Süre: Yayından itibaren 3 ay 41. madde kapsamında, meşru menfaati olan herhangi bir gerçek kişi, tüzel kişi veya üretici grubu yayın tarihinden itibaren 3 ay içinde itiraz dosyalayabilir. Yaygın gerekçeler şunlardır:

• İsim jeneriktir.

• Önerilen sınırlar çok geniş veya çok dardır.

• Spesifikasyon yanlıştır.

• İsim, önceki bir marka veya önceki bir coğrafi işaret ile çatışıyor.

• Ürün aslında alana iddia edilen bağlantıya sahip değildir.

İtiraz kararları TÜRKPATENT tarafından verilir ve Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu’na (YİDK) 2 ay içinde temyiz edilebilir.

Adım 8. Tescil ve Spesifikasyonun Yayını

Süre: İtiraz süresinden sonra 1 ila 3 ay (itiraz yoksa) Hiçbir itiraz dosyalanmazsa veya herhangi bir itiraz aşılırsa, TÜRKPATENT coğrafi işareti tescil eder ve tescilli spesifikasyonu yayınlar. Tescil süresizdir: yenileme ücreti yoktur ve coğrafi işaretin son kullanma tarihi yoktur.

Adım 9. Denetim ve Kullanım

Devam eden Tescil edildikten sonra, spesifikasyonda adı geçen denetim komisyonu, üreticiler tarafından coğrafi işaretin kullanımını izlemekten sorumludur. Tescilli ismi kullanmak isteyen üreticiler spesifikasyona uymak zorundadır ve denetime tabi olabilir. Yanlış kullanım idari, hukuki ve (ciddi durumlarda) cezai kanallar aracılığıyla itiraza konu olabilir. İtirazsız bir Türk coğrafi işaret başvurusu için tipik toplam süre: Başvurudan tescile 12 ila 18 ay. İtiraz edilen veya değiştirilen başvurular için: 18 ila 30 ay.

Türkiye’de Coğrafi İşaret Başvurusu için Gerekli Belgeler

Çoğu başvuru için şunları talep ediyoruz: Türk sistemi Vekaletname için noter onayı, apostil veya konsolosluk tasdiki gerektirmez. Bize e-postayla gönderilen imzalı bir PDF başlamak için yeterlidir.

Türkiye’de Kimler Coğrafi İşaret Başvurusu Yapabilir?

Coğrafi işaretler kolektif haklardır. Bireysel şirketler tarafından kendi ticari adlarında dosyalanmazlar. 6769 sayılı SMK’nın 36. maddesi uyarınca, aşağıdaki kurumlar başvuru yapma yetkisine sahiptir:

• Üretici grupları, dernekler ve kooperatifler, ürünün üreticilerinden oluşan.

• Kamu tüzel kişileri, konuyla ilgili yetkiye sahip (örneğin belediyeler, bölgesel kalkınma ajansları).

• Ticaret, sanayi, tarım ve esnaf odaları, ilgili kapsama sahip.

• Kamu meslek kuruluşları, üreticilerin.

• Sivil toplum kuruluşları, ilgili faaliyet kapsamına sahip.

• Yabancı üretici grupları ve eşdeğer tüzel kişiler, karşılıklı koruma sağlayan veya ilgili uluslararası antlaşmalara taraf olan ülkelerden.

Türkiye’de ikametgahı veya iş yeri olmayan yabancı başvuru sahipleri, 6769 sayılı SMK’nın 160. maddesi uyarınca kayıtlı bir Türk marka ve patent vekili atamak zorundadır. Leo Patent, Türk ve yabancı başvuru sahipleri için kayıtlı temsilci olarak hareket eder. Doğru başvuru sahibi varlığı henüz mevcut değilse (örneğin, üretici derneği henüz kurulmamışsa), stratejik çalışmanın bir kısmı, coğrafi işaret dosyası açılmadan önce Türk hukuk müşaviri aracılığıyla varlık oluşumu konusunda tavsiyede bulunmaktır.

Türkiye’de Coğrafi İşaret Tescili Faydaları

Tescilli bir Türk coğrafi işareti şunları sağlar:

• Süresiz koruma. Son kullanma tarihi yok. Yenileme ücreti yok.

• Tescilli ismin münhasır kullanımı, tescilli alanda spesifikasyona uyan üreticiler tarafından.

• Üçüncü tarafların engellenmesi hakkı, tescilli ismi uygunsuz ürünlerde kullanmaktan, 6769 sayılı SMK’nın 44. ve 53. maddeleri kapsamında dolaylı kullanımlar, çağrışımlar, taklitler ve çeviriler dahil, ürünün gerçek kökeni belirtilse veya korunan isme “tür”, “tip”, “stil”, “taklit” veya “üretildiği yer” gibi terimler eşlik etse bile.

• Yanlış kullanımı önleme hakkı, ürünün kaynağı, menşei, niteliği veya temel kaliteleri hakkındaki herhangi bir yanlış veya yanıltıcı belirtmeye karşı.

• Gümrük uygulaması. Coğrafi işaretler, ihlal eden ithalat ve ihracatın sınırda alıkonulması için Türk Gümrüklerine kaydedilebilir.

• Hukuki ve idari çözüm yolları, yanlış kullanıma karşı, ihtiyati tedbirler, tazminat, ihlal eden malların imhası ve zorunlu etiketleme düzeltmeleri dahil.

• Uluslararası koruma için bir temel, Lizbon Anlaşması Cenevre Senedi (WIPO aracılığıyla) ve AB düzeyinde Menşe Adı/Coğrafi İşaret başvuruları için.

• İhracat pazarları için tanınma, özellikle AB’de, Türk coğrafi işaretlerinin rutin olarak Menşe Adı veya Coğrafi İşaret olarak tescil edildiği.

• Bölgesel ekonomik değer. Tescilli coğrafi işaretler sıklıkla turizmi, premium fiyatlandırmayı, ihracat geliştirmeyi ve üretici örgütlenmesini destekler.

Ünlü Türk Coğrafi İşaretleri

Türkiye birkaç yüz coğrafi işareti tescil etmiştir. İyi bilinen örneklerden küçük bir seçki, sistemin kapsamı hakkında bir fikir vermektedir:

• Antep Baklavası / Gaziantep Baklavası (Coğrafi İşaret; AB’de tescil edilen ilk Türk Coğrafi İşareti)

• Aydın İnciri (Menşe Adı; incir)

• Aydın Kestanesi (Menşe Adı; kestane)

• Malatya Kayısısı (Menşe Adı; kayısı)

• Milas Zeytinyağı (Menşe Adı; zeytinyağı)

• Edremit Zeytinyağı (Menşe Adı; zeytinyağı)

• Giresun Tombul Fındığı (Menşe Adı; fındık)

• Taşköprü Sarımsağı (Menşe Adı; sarımsak)

• Maraş Dondurması / Kahramanmaraş Dondurması (Coğrafi İşaret; Maraş dondurması)

• Türk Kahvesi (Geleneksel Ürün Adı; Türk kahvesi hazırlama yöntemi)

• Hereke Halısı (el yapımı Hereke halısı)

• İznik Çinileri (İznik çinileri)

• Bayramiç Beyazı (Menşe Adı; nektarin çeşidi)

Bunların çoğunun paralel AB tescilleri vardır, bu da Türk sisteminin coğrafi işaret korumasına güvenilir ve yaygın olarak saygı duyulan bir yol olduğunu göstermektedir.

Türkiye’de Başvuru Sahiplerinin Yaptığı Yaygın Hatalar

Coğrafi işaret başvuruları öngörülebilir nedenlerle başarısız olur. TÜRKPATENT coğrafi işaret yürütme tekrarlanan deneyimden sonra, gördüğümüz en maliyetli hatalar şunlardır:

1. Üretici grubu yerine tek bir şirket olarak başvurmak. Coğrafi işaretler kolektif haklardır. Bireysel şirketler genellikle kendi ticari adlarında bir coğrafi işaret tescil edemez. Doğru başvuru sahibi genellikle bir üretici derneği, ticaret odası, kooperatif veya kamu kuruluşudur. Yanlış kurum aracılığıyla dosyalama reddedilmeye yol açacaktır.
2. Spesifikasyonu çok dar veya çok geniş hazırlamak. Çok dar bir spesifikasyon meşru üreticileri dışlar ve coğrafi işaretin ticari değerini sınırlar. Çok geniş bir spesifikasyon coğrafi bağlantı testinde başarısız olur. Üretici ve bölgesel uzmanlardan teknik girdi olmadan avukatlar tarafından hazırlanan spesifikasyonlar neredeyse her zaman yeniden yapılmalıdır.
3. Türkçede jenerik hale gelmiş bir isim seçmek. Jenerik bir isim (35. madde) tescil edilemez. Türkçeye yaygın ürün tanımı olarak girmiş isimler artık coğrafi işaret olarak korunabilir değildir.
4. Önceki marka çatışmalarını görmezden gelmek. Tescilli bir coğrafi işaret, tüketicileri yanıltacak şekilde önceki aynı veya karıştırılabilecek kadar benzer bir marka ile bir arada bulunamaz. Coğrafi işaret başvurusundan önce rutin olarak Türk marka temizliği yaparız.
5. Denetim mekanizması tasarımını atlamak. Denetim komisyonu başvurunun bir parçasıdır. Güvenilir bir denetim mekanizması olmayan spesifikasyonlar ya ofis aksiyonu alır ya da tescil edilirse pratikte uygulanamaz.
6. Üretici tabanı olmadan başvurmak. Bölgede aktif üreticisi olmayan bir coğrafi işaret, kullanılmama nedeniyle iptal riskindedir. Başvuru, gerçek, devam eden bir üretim geleneğini yansıtmalıdır.
7. DIY başvurular veya uzman olmayan acenteler. Genel hukuk müşaviri veya uzman olmayan acenteler aracılığıyla başvuru yapan başvuru sahipleri, rutin olarak zayıf spesifikasyonları kabul eder, YİDK temyiz sürelerini kaçırır, itirazları düzgün şekilde ele alamaz veya tescilli ismin “çağrışım” ve çevirilerinin kullanımını önleme hakkını kaybeder.
8. Paralel uluslararası korumayı unutmak. Bir Türk coğrafi işareti bölgeseldir. AB Menşe Adı/Coğrafi İşaret tescili veya Lizbon Cenevre Senedi belirlemeleri olmadan, isim yurt dışında kullanılabilir kalır. Uluslararası strateji, Türk başvurusu sırasında değerlendirilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Türkiye’de bir coğrafi işareti tescil ettirmek ne kadar sürer?

İtirazsız bir Türk coğrafi işaret başvurusu genellikle başvuru tarihinden itibaren 12 ila 18 ay içinde tescile ulaşır. 3 aylık yayın süresi içinde bir itiraz yapılırsa veya spesifikasyon önemli ölçüde değiştirilmesi gerekirse, süreç 18 ila 30 aya uzayabilir.

2. Türkiye’de tescilli bir coğrafi işaret ne kadar süre geçerlidir?

Süresiz olarak. Tescilli bir Türk coğrafi işaretinin son kullanma tarihi yoktur ve yenileme ücreti yoktur. Ürün tescilli spesifikasyona uygun olarak üretilmeye devam ettiği sürece, tescil yürürlükte kalır.

3. Yabancı başvuru sahipleri Türkiye’de bir coğrafi işaret tescil ettirebilir mi?

Evet. Ülkeleri karşılıklı koruma sağladığı veya ilgili bir uluslararası antlaşmaya taraf olduğu sürece, yabancı üretici grupları, dernekler ve eşdeğer tüzel kişiler Türkiye’de bir coğrafi işaret tescil ettirebilirler. TÜRKPATENT önündeki temsil için kayıtlı bir Türk marka ve patent vekili atamak zorundadırlar.

4. Türkiye’de Menşe Adı, Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adı arasındaki fark nedir?

Bir Menşe Adı, tüm üretimin tanımlanmış alanda gerçekleştiği ve kalitenin esas olarak veya münhasıran alana bağlı olduğu ürünleri korur. Bir Coğrafi İşaret (Mahreç İşareti), üretim adımlarından en az birinin alanda gerçekleştiği ve ürünün alana bağlı belirli bir üne sahip olduğu ürünleri korur. Bir Geleneksel Ürün Adı, geleneğin kendisinin (üretim yöntemi, hammaddeler, tarif) korunduğu, coğrafi kısıtlama olmaksızın geleneksel ürünleri korur.

5. Türkiye’de özel bir şirket bir coğrafi işarete sahip olabilir mi?

Hayır, genellikle. Coğrafi işaretler kolektif haklardır. Uygun başvuru sahipleri üretici dernekleri, kooperatifler, odalar, kamu kuruluşları, STK’lar ve eşdeğer yabancı kurumlardır, tek ticari şirketler değil. Coğrafi işaret tescil edildikten sonra, spesifikasyonu karşılayan bölgedeki herhangi bir üretici ismi kullanma hakkına sahiptir.

6. Türkiye’de coğrafi işaret tescil ettirmenin maliyeti nedir?

Toplam maliyet, spesifikasyonun karmaşıklığına, teknik uzman girdisi ihtiyacına, çeviriye ve itirazların dosyalanıp dosyalanmadığına bağlıdır. 2026 itibarıyla, tipik bir tam hizmet Türk coğrafi işaret başvurusu (resmi TÜRKPATENT ücretleri, spesifikasyon taslağı hazırlama, yürütme ve çeviri için marka ve patent vekili ücretleri dahil) genellikle spesifikasyon karmaşıklığına büyük ölçüde bağlı olarak 2.500 ila 8.000 EUR aralığına düşer. Basit durumlar daha düşüktür; teknik girdileri olan karmaşık çok paydaşlı başvurular daha yüksektir. Leo Patent, herhangi bir çalışmaya başlamadan önce yazılı sabit ücret teklifi sağlar.

7. Yabancı bir coğrafi işaret (Champagne, Roquefort, Tequila, Darjeeling, Scotch Whisky) Türkiye’de korunabilir mi?

Evet. Yabancı coğrafi işaretler, yabancı hak sahibi organizasyon tarafından TÜRKPATENT’e tescil edildiğinde veya Lizbon Anlaşması Cenevre Senedi kapsamında Türkiye’ye genişletildiğinde (Türkiye’de 2020’den beri yürürlüktedir) Türkiye’de korunur. Türk tescili veya uluslararası belirleme olmadan, yabancı coğrafi işaret isimleri otomatik olarak korunmaz.

8. Türkiye Lizbon Anlaşması’na taraf mıdır?

Evet. Türkiye, 2020’den beri yürürlükte olan Menşe Adları ve Coğrafi İşaretler Hakkında Lizbon Anlaşması’nın Cenevre Senedine taraftır. Bu, Türk menşe adlarının ve coğrafi işaretlerinin WIPO aracılığıyla uluslararası korunmasına izin verir.

9. Türk coğrafi işaretleri Avrupa Birliği’nde korunuyor mu?

Çeşitli Türk coğrafi işaretleri (örneğin Antep Baklavası, Aydın İnciri, Malatya Kayısısı, Milas Zeytinyağı, Giresun Tombul Fındığı) AB’ye Menşe Adı veya Coğrafi İşaret olarak tescil edilmiştir. AB tescili, Türk tescilinden ayrı bir prosedürdür ve AB düzeyinde dosyalanır. Uygun olduğunda paralel Türk ve AB başvurularını koordine ederiz.

10. Coğrafi işaret başvuruma itiraz edilirse ne olur?

İtirazlar yayından itibaren 3 ay içinde dosyalanır. Esaslı argümanlarla ve gerektiğinde spesifikasyonda değişikliklerle yanıt veririz. TÜRKPATENT, 2 ay içinde Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu’na (YİDK) temyiz edilebilen bir karar verir.

11. Bir Türk coğrafi işareti iptal edilebilir mi?

Evet. 6769 sayılı SMK kapsamında, tescilli bir coğrafi işaret jenerik hale gelirse, spesifikasyon ürün tarafından artık karşılanmazsa, denetim mekanizması başarısız olursa veya tescilin uygunsuz şekilde verildiği gösterilirse iptal edilebilir. İptal davaları Türk Fikri Mülkiyet Mahkemelerine açılır.

12. Tescilli bir Türk coğrafi işaretini kim kullanabilir?

Ürünü tescilli spesifikasyona uyan tescilli alandaki herhangi bir üretici. Tescilli bir coğrafi işaret başvuru sahibine özel değildir. Başvuru sahibi, hakkın tescil sahibi ve yöneticisidir, ancak kullanım denetim ve etiketleme kurallarına tabi olarak tüm hak kazanmış üreticilere açıktır.

13. Türk coğrafi işareti için bir denetim komisyonu gerekli midir?

Evet. 49. madde kapsamında, tescilli her coğrafi işaret, üreticinin spesifikasyona uygunluğunu izlemekten sorumlu, belirlenmiş bir denetim komisyonuna sahip olmalıdır. Komisyonun bileşimi, nitelikleri ve denetim planı başvuruda belirtilmeli ve TÜRKPATENT tarafından onaylanmalıdır.

14. Türkiye’de bir coğrafi işaret bir marka ile bir arada bulunabilir mi?

Koşullu evet. Bir coğrafi işaret bazı durumlarda önceki bir marka ile bir arada bulunabilir, ancak tüketicileri yanıltacak şekilde önceki bir tanınmış marka ile çatıştığı durumlarda bir coğrafi işaret tescili verilemez. Önerilen coğrafi işaretle aynı veya karıştırılabilecek kadar benzer önceki markalar tescili engelleyebilir. Tersine, bir coğrafi işaret tescil edildikten sonra, coğrafi işaret ismini uygunsuz mallar üzerinde kullanan sonraki marka başvuruları genellikle reddedilir.

15. Bitki çeşitleri veya hayvan ırkları Türk coğrafi işaretleri olarak tescil edilebilir mi?

Tescil tüketicileri gerçek ürün hakkında yanıltacaksa, bir bitki çeşidi veya hayvan ırkının ismi coğrafi işaret olarak tescil edilemez. Bitki çeşitlerinin, coğrafi işaret sisteminden ayrı, Türk bitki çeşidi mevzuatı kapsamında kendi koruma rejimleri vardır.

16. Tescilli bir Türk coğrafi işareti “çağrışımlar” ve “taklitler” karşı ne tür bir koruma sağlar?

Güçlü koruma. 6769 sayılı SMK’nın 44. maddesi uyarınca, tescilli bir coğrafi işaret doğrudan kullanım, dolaylı kullanım, çağrışım, taklit, çeviri, transliterasyon ve ürünün kaynağı, menşei, niteliği veya temel kaliteleri konusundaki herhangi bir yanlış veya yanıltıcı belirtmeye karşı korunur. Bu koruma, gerçek köken belirtilse ve korunan isme “tür”, “tip”, “stil”, “taklit” veya “üretildiği yer” gibi niteleyicilerin eşlik ettiği yerlerde bile geçerlidir.

17. Bir Türk coğrafi işareti üretici olmayanlar tarafından bir alan adında, bir etikette veya reklamda kullanılabilir mi?

Hayır, tescilli spesifikasyona uymayan mallar veya hizmetlerde değil. Bu tür kullanım, ihtarname işlemi, hukuki dava, gümrük alıkonulması veya TÜRKPATENT’e idari şikayet yoluyla önlenebilir.

18. Tescilli bir Türk coğrafi işareti için sembol veya logo nedir?

TÜRKPATENT, tescilli Menşe Adı, Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adı ürünleri için bir resmi Türk coğrafi işaret logosu tanıtmıştır. Spesifikasyona uyan üreticiler, logoyu ürünlerinde ve pazarlamada kullanma hakkına sahiptir.

19. Bir Türk coğrafi işareti devredilebilir, lisanslanabilir veya rehnedilebilir mi?

Hayır. Bir coğrafi işaret devredilemez, lisanslanamaz veya rehnedilemez. Coğrafi alana ve tüm hak kazanmış üreticilere aittir. Tescil sahibi hakkı yönetir, ancak bir marka veya patent sahibinin sahip olduğu şekilde sahip değildir.

20. Türkiye’de bir coğrafi işaret dosyalamak için bir Türk marka ve patent vekiline ihtiyacım var mı?

Evet, yabancı bir başvuru sahibi iseniz. 6769 sayılı SMK’nın 160. maddesi uyarınca, Türkiye’de ikametgahı veya iş yeri olmayan yabancı başvuru sahipleri, kayıtlı bir Türk marka ve patent vekili atamak zorundadır. Coğrafi işaret spesifikasyon taslağı hazırlamanın teknik karmaşıklığı ve bunu yanlış yapmanın yüksek maliyeti göz önüne alındığında, Türk başvuru sahipleri bile profesyonel temsilden yararlanır.

Coğrafi İşaretinizi Türkiye’de Dosyalayın: Kayıtlı Bir Türk Marka ve Patent Vekili ile Konuşun

Türk coğrafi işaret başvurusunu düşünen bir üretici derneği, ticaret odası, kamu kuruluşu, STK veya yabancı hak sahibi iseniz, Leo Patent yardımcı olabilir. Şunları sunuyoruz:

• Önerilen ismin, uygunluğun ve Menşe Adı / Coğrafi İşaret / Geleneksel Ürün Adı sınıflandırmasının ücretsiz ilk değerlendirmesi

• Resmi ücretleri, marka ve patent vekili ücretlerini, spesifikasyon taslağı hazırlamayı ve çeviriyi kapsayan yazılı sabit ücret teklifi

• Teknik uzman girdisiyle spesifikasyon taslağı hazırlama desteği

• Süreç boyunca kayıtlı bir Türk marka ve patent vekili ile doğrudan, İngilizce yazışma

• Uygun olduğunda Lizbon Anlaşması Cenevre Senedi kapsamında ve AB düzeyinde koordineli başvurular

Türkiye’deki coğrafi işaretinizi güvenle dosyalamak için bugün Leo Patent ile iletişime geçin. E-posta: [email protected] Web sitesi: [www.leopatent.com](https://www.leopatent.com) Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde doğrudan dosyalanır ve yürütülür. Önemli Not: Leo Patent, Türkiye’de fikri mülkiyet tescili ve danışmanlık için marka ve patent vekili hizmetleri sunmaktadır. Avukatlık hizmeti sunmamaktayız. Marka ve patent vekili lisansımızı TürkPatent’te şu web sitesinden doğrulayabilirsiniz https://www.turkpatent.gov.tr/vekil-arastirma. Resmi lisansımızı doğrulamak için arama çubuğuna Burak Ünal yazabilirsiniz.